Live-Stream 25 mei 2020

Live-Stream 25 mei 2020

Lieve familie en vrienden,

25 Mei 2020 om 20:00 gaan we live via Youtube!!
https://www.jurgenenkatja.nl/live-stream-2020

We nodigen u allen van harte uit om met een kopje koffie of thee mee te kijken.
Heeft u vragen? Dan kunt u deze sturen naar:
jurgenkatja.live@gmail.com
Wij zullen uw vraag proberen te beantwoorden.

Een veldgids voor fruit op Madagaskar

Een veldgids voor fruit op Madagaskar

Maroamboka, zo heet ons dorp. Het ligt in het zuid-oosten van Madagaskar tussen de kust plaatsen Mananjary en Manakara. Ons gebied is rijk aan koffie, vanille en… fruit!

We hebben nog nooit zo veel verschillende fruitsoorten gegeten als hier op Madagaskar. Dat begon toen we nog in de hoofdstad, Antananarivo, woonden. Maar nu, in Maroamboka, bestaat een groot deel van ons dieet uit fruit. Groenten daarentegen is schaars. Voor groenten moeten we echt het gebied uit.

Al langere tijd wilden we een post schrijven over het fruit dat wij tot onze beschikking hebben. Ook zullen we fruitsoorten laten zien die we in onze reizen op Madagaskar zijn tegen gekomen.

De bedoeling is om zo nu en dan deze post te updaten met nieuwe vruchten want we hebben nog lang niet alle vruchten genoemd.


Sweet sour juice from Soursop on MadagascarEngels: Soursop
Malagasy: Corossol of Voantsokona
Nederlands: Zuurzak
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zuurzak
https://en.wikipedia.org/wiki/Soursop

Dit is een familielid van de Zoetzak, maar wordt niet op dezelfde manier gegeten. Hier wordt het voornamelijk gebruikt om heerlijke jus naturel van te maken. Wij eten ze bijna dagelijks in het seizoen. Ze hebben een beetje een kauwgomballensmaak en zijn heerlijk zoet/zuur van smaak.


Sweet custart apple, sugar-apple or sweetsop on MadagascarEngels: custart apple, sugar-apple or sweetsop
Malagasy: pocanelle, konikony, voanjato of voazato
Nederlands: Zoetzak
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zoetzak
https://en.wikipedia.org/wiki/Annona_squamosa

De Malagasy naam, voanjato, vertaalt zich letterlijk als ‘honderd zaden’ De vrucht is romig en gevuld met tientallen zwarte zaden ter grootte van een boon. Het is een gedoe met eten omdat je al die pitten weer moet uitspugen maar als je eenmaal begint te eten kun je niet meer stoppen! Lekker zoet met een een vanillepuddingachtige smaak.

Sweet custart apple, sugar-apple or sweetsop on Madagascar


Guava fruit MadagascarEngels: Guava
Malagasy: goavy, angavo
Nederlands: Guava
https://en.wikipedia.org/wiki/Guava

Ik weet niet of er een Nederlandse naam voor is dus noemen we dit vruchtje gewoon ‘Guava’ en in ons dorp ‘Goavy’ (kwoe-waavie). De vrucht eet je in zijn geheel en is zuur van smaak. Het zit stamvol met kleine pitjes die je gewoon moet doorslikken. De Guava’s komen in twee kleuren: geel/groen en roodachtig. De rode, afbeelding hieronder, (Engelse naam: Strawberry apple) zijn wat taaier maar de smaak lijkt hetzelfde.

Strawberry apple Madagascar


Delicious Jackfruit hanging in the trees on madagascarEngels: Jackfruit
Malagasy: apaly be of ampalibe
Nederlands: Nanka of Jackfruit
https://nl.wikipedia.org/wiki/Nangka
https://en.wikipedia.org/wiki/Jackfruit

Nanka’s zijn de reuzen onder de fruitsoorten. Ze kunnen wel tot 10 kilo per stuk wegen! Kinderen klimmen in de bomen om de vruchten af te snijden. Zorg dat je er niet onder staat als de vrucht naar beneden komt. Vaak rollen ze de vruchten naar huis. Het pad voor ons huis is stijl en je moet maken dat je wegkomt als ze de Nanka naar beneden laten stuiteren. Het vruchtvlees is zacht en de pitten kun je koken en bijvoorbeeld in een salade verwerken. De Malagasy koken de vruchten als ze nog niet rijp zijn. De brei wordt dan met zout bereidt en met rijst gegeten. De vruchten scheiden een lijmachtige substantie af dat sterk doet denken aan lobbige houtlijm. Een vreselijk goedje als je het in je haar of op je kleren krijgt. We gebruiken zout, gemengt met peteroleum, om onze handen te wassen en het gebruikte servies te wassen. Vaak rijpt de vrucht sneller dan wij het kunnen eten. Het vruchtvlees is dan ontzettend zoet met een prikkelend effect op je tong (alcohol).

Jackfruit delicious on madagascar


Loquat of MadagascarEngels: Loquat
Malagasy: Pibasy
Nederlands: Loquat
https://nl.wikipedia.org/wiki/Loquat
https://en.wikipedia.org/wiki/Loquat

Deze boom stond in onze ‘achtertuin’. De vruchtjes hebben een perzikkleurig vruchtvlees met een grote glanzende bruine pit. Ze zijn een beetje zurig van smaak. We kopen ze het liefst als we ze langs de weg zien of op de markt. De boom achter ons huis was niet zo’n success omdat de mieren er hun favoriete werkplaats van gemaakt hadden en ze waren van mening dat niets of niemand er iets te zoeken had.


Lychees of MadagascarEngels: Lychee / Rambutan
Malagasy: letchi
Nederlands: Lychee / Ramboetan
https://nl.wikipedia.org/wiki/Lychee https://nl.wikipedia.org/wiki/Ramboetan
https://en.wikipedia.org/wiki/Lychee https://en.wikipedia.org/wiki/Rambutan

De smaak is heerlijk en bijna verslavend. We kenden de Lychees natuurlijk in Nederlands als een luxe produkt maar bij ons groeien ze zo’n beetje overal. In het seizoen, eind oktober tot januari, wordt de markt er mee overspoelt. Zijn ze op de markt al goedkoop (€0,75 per kilo), bij ons in het gebied betalen we voor een grote boodschappentas vol misschien maar €0,25. Vaak hebben we zo veel in huis dat we tegen de mensen moeten zeggen dat we ze niet kopen… Daar zitten ze dan met hun ‘waar’. Geen nood! We hoeven niets te betalen want op dat moment wordt het ons gegeven als geschenk.
Naast de gewone Lychees zijn er ook de harige Lychees (Ramboetan). Deze zien we in ons gebied wat minder. Ze zijn wat harder en minder sappig en zoet.
Rambutan, chineese lychee on Madagascar


Sweet Mango of MadagascarEngels: Mango
Malagasy: Manga
Nederlands: Mango
https://nl.wikipedia.org/wiki/Mango_(soort)
https://en.wikipedia.org/wiki/Mango

Mango’s zijn rijp in december / januari en net zoals het meeste fruit ontzettend goedkoop (€0,05/0,12 per stuk in de steden). In ons dorp betalen we (als we al moeten betalen) zo’n €0,02 per stuk. Ik weet niet zeker welke variëteit mango dit is (er zijn heel veel soorten). Wij zien in ons gebied vooral de rood en groen kleurige Mangos maar op de markt komen we ook gele Mangos tegen.


Makoba, mountain apples of MadagascarEngels: Mountain Apple
Malagasy: Makoba
Nederlands: Djamboe bol, Maleisische rozenappel of Maleisische wasappel
https://nl.wikipedia.org/wiki/Djamboe_bol
https://en.wikipedia.org/wiki/Syzygium_malaccense

Deze, uit Maleisië afkomstige, vrucht lijkt in smaak niet op een appel zoals wij die kennen. De smaak is wat flauw. De vrucht is sponzig en waterig, het zijn goede dorstlessers. We eten deze vruchten vooral als we onderweg zijn. Langs de kanten van de weg worden ze verkocht. In ons gebied heb ik ze nog niet gezien.


Passionfruit can be enoying but the taste greatEngels: Passionfruit
Malagasy: Giranadela
Nederlands: Passievrucht
https://nl.wikipedia.org/wiki/Passiflora_edulis
https://en.wikipedia.org/wiki/Passiflora_edulis

We hebben hier twee soorten passievrucht: De grotere met de gele schil en iets kleinere met paars/rode schil. De Malagasy maken er graag sap van (Jus Naturel). Heel lekker als het warm is en je toe bent aan een verfrissend glas drinken. De passievrucht groeit her en der door ons gebied. Achter onze wc hebben we er één gedeeltelijk verwijderd . De passievrucht groeit aan ranken. Deze ranken hebben andere planten, struiken en bomen nodig voor ondersteuning. Als je ze laat gaan beginnen ze te woekeren en is er geen doorkomen meer aan. Maar ja, ze zijn heerlijk (erg zuur, dat wel) en de bloemen zijn mooi. Weghalen is dan altijd weer zo’n afweging waar je nooit helemaal zeker van bent.

Passionfruit can be enoying but the taste great


Engels: Papaya
Malagasy: Papay
Nederlands: Papaja
https://nl.wikipedia.org/wiki/Papaja
https://en.wikipedia.org/wiki/Papaya

Er groeien niet heel veel Papajas in ons gebied maar zo nu en dan kunnen we er één scoren. In de steden kan je ze overal kopen. De kinderen zijn er niet zo gek op… We hebben ze iets te vaak gegeten. Dat begon al in 2015 toen we eerst een drie weekse cursus in Kenia kregen voordat we doorvlogen naar Madagaskar. Elke maaltijd (ochtend, middag en avond) was er Papaja. Eenmaal op Madagaskar was er weer Papaja! Soms krijgen we Papaja als geschenk. Vruchten zo groot als een basketbal. De kinderen zeggen vriendelijk en welgemanierd ‘dankuwel’ tegen de gevers om vervolgens in het Nederlands te zeggen: ‘Paaaa, ze hebben weer zo’n ding gebracht’.
Papaya market on Madagascar


Huge banana trees in our graden on madagascarEngels: Banana
Malagasy: Akondro of fontsy
Nederlands: Banaan
https://nl.wikipedia.org/wiki/Banaan_(vrucht)
https://en.wikipedia.org/wiki/Banana

Bananenpuree, bananenbrood, bananenpap, bananen op pizza, banenen door de spaghettisaus, bananen… Overal! We hebben meerdere bananenbomen naast het huis staan. Ze groeien als kool en soms hakken we ze om omdat ze dreigen om te vallen in Katja’s moestuin of op het dak van de wasruimte. Bananen kopen we ook van mensen aan de deur, drie grote of zes kleine voor 0.02€ het hele jaar door. We lusten er wel pap van. Als je eenmaal de bananen op Madagaskar hebt gegeten vallen de bananen in Nederland wat betreft smaak tegen. Romig en zoet!

Huge banana bunch on Madagascar


Engels: Avocado
Malagasy: Zavoka
Nederlands: Avocado
https://nl.wikipedia.org/wiki/Avocado
https://en.wikipedia.org/wiki/Avocado

Net als de Papajas groeien er bij ons niet zo veel Avocados. Het seizoen loopt van januari tot en met April. Op de wat grotere markten zijn ze beter te krijgen en kosten daar zo’n beetje €0,10 per stuk. Ook deze vrucht is niet favoriet bij de kinderen maar wij vinden ze heerlijk. Ze zijn erg gezond bovendien dus als ze er zijn houden wij ons aanbevolen.

Avacodo from Madagascar


Baobab fruit from MadagascarEngels: Baobab
Malagasy: Baobab
Nederlands: Baobab
https://nl.wikipedia.org/wiki/Baobab
https://en.wikipedia.org/wiki/Adansonia

Sinds oktober 2019 groeien deze wonderlijk bomen ook bij ons. Op één van onze reizen naar de hoofdstad kwamen we de vruchten tegen. We hadden het nog nooit gehad en voor €0,20 per vrucht wilden we het wel eens proberen. De vrucht heeft een harde, fluwelachtige buitenkant en is gevuld met zaden die zijn omgeven met droog bijna kalkachtig vlees. De smaak is wat flauw maar we hebben gehoord dat er ook wel vruchtensap van gemaakt wordt (Jus Naturel). De zaden hebben we bewaard en thuis opgekweekt. Van de 40 zaden onkiemde er 30 en zijn er 4 sterk genoeg gebleken om de aanvallen van slakken, kippen en slagregens te doorstaan. Ze groeien nu op een stukje grond achter onze wc. Wie weet hebben wij over 100 jaar ook een Baobab laan net als in Morondava.

De Allée des baobabs (Avenue of the Baobabs) Morondava, Madagascar


Breadfruit MadagascarEngels: Breadfruit
Malagasy: Frampay, Soanambo of Sirapay
Nederlands: Broodboom
https://nl.wikipedia.org/wiki/Broodboom_(Moraceae)
https://en.wikipedia.org/wiki/Breadfruit

Deze vruchten zijn niet zoet en hebben een zetmeelachtig vlees dat tijdens het koken zacht en aardappelachtig wordt. Bij ons zijn ze goedkoop want er zijn er gewoon heel veel van. Ze worden gekookt met zout en vaak als tussendoortje gegeten. Voor de grotere maaltijden worden ze gepureerd en met kruiden geserveerd als bijgerecht. Wij eten ze bij voorkeur niet. De vrucht valt slecht en veroorzaakt buikpijn bij sommigen in ons gezin. Ik (Jurgen) krijg het regelmatig aangeboden als ik op bezoek ben. Zelf vind ik het wel aardig. Mogelijk bereiden we de vrucht niet goed, ik zou het niet weten. Je schijnt er ook patatjes van te kunnen maken. Dat zouden dan nog best gezonde patatjes worden want de vrucht bevat veel vezels, vitamine C en kalium.


big pineapples on madagascarEngels: Pineapple
Malagasy: Mananasy
Nederlands: Ananas
https://nl.wikipedia.org/wiki/Ananas
https://en.wikipedia.org/wiki/Pineapple

Heerlijk! Ananas is zo lekker. Bij ons groeien ze volop en we hebben er diversen rondom het huis gepland. Ananas (net als de bananen) smaken zo veel beter dan wat we in Nederland gewend zijn. Op de markten zijn het niet de goedkoopste vruchten. Een grote kost dan al snel €1,–. Dat is voor sommige mensen in ons dorp een dagloon. Toeristen betalen blij het dubbele want vergeleken met wat ze in Europa kosten is dat nog steeds goedkoop. Op een keer stond ik met een blije toerist uit Nederland te praten. Hij had net van dat lieve jongetje een grote Ananas gekocht voor ‘maar’ €2,–. Terwijl we zo aan het praten waren gebaarde dat jongetje en ik wat over en weer en voordat de toerist het wist had ik ook een grote Ananas in mijn handen. Hij snapte niet goed wat er was gebeurd. In Nederland moet je vooral praten, op Madagaskar kom je een heel eind met lippen tuiten, fronsen en knikken. Ik kreeg de Ananas voor de normale Malagasy prijs, €0,75.

Pineapple growing in our garden on madagascar


June plum or amarella fruit MadagascarEngels: June plum of Ambarella
Malagasy: Sakoa of Jovia
Nederlands: Ambarella
https://nl.wikipedia.org/wiki/Ambarella
https://en.wikipedia.org/wiki/Spondias_dulcis

We krijgen regelmatig verkopers aan de deur met deze vruchten. Ze kosten €0,05 per drie. Het is wel oppassen want ze worden regelmatig onrijp geplukt en dan zijn ze niet zo lekker. Ze zien er van buiten een beetje lelijk uit, maar de binnenkant is zoetgeel vlees dat een stekelige put omringt, waar je omheen eet. De smaak is een combinatie van sinaasappel en mango. We eten ze gewoon zo maar ook op brood of in een salade.


Engels: Coconut
Malagasy: coco of Voanio
Nederlands: Kokosnoot
https://nl.wikipedia.org/wiki/Kokospalm
https://en.wikipedia.org/wiki/Coconut

Kokosnoten zijn vooral in de kustplaatsen volop te krijgen. Men serveert ze met een rietje of ze gieten de inhoud in een glas. Na afloop hakken ze dan de noot verder open zodat je het vruchtvlees kan opeten. In ons dorp staan twee bomen op het erf van onze vrienden. zo nu en dan krijgen we er een paar van.

coconut tree Madagascar


Tips voor thuisonderwijs

Tips voor thuisonderwijs

Het corona virus gaat rond en iedereen zit thuis! Thuis werken en leren is een uitdaging. Aangezien het er naar uitziet dat de situatie nog niet direct zal veranderen, hier wat tips voor thuisonderwijs. Je kunt deze tips ook op onze Facebook lezen
Tip #1 - Thuis is geen school (31-03-2020)
Tip #2 - Kleintjes eerst! (01-04-2020)
Tip #3 - Een schema is goed, een ritme beter (02-04-2020)
Tip #4 - Klusjes doen we samen! (03-04-2020)
Tip #5 - Je hoeft geen expert te zijn (06-04-2020)
Tip #6 - Maak gebruik van de concentratiepiek (07-04-2020)
Tip #7 - Lezen, lezen en nog eens lezen (07-04-2020)
Tip #8 - Een gros genade (14-04-2020)
Tip #9 - Speel! (15-04-2020)
Tip #10 - Liefde voor leren (17-04-2020)

Tip #1 - Thuis is geen school (31-03-2020)

Thuisonderwijs maakt van je huis geen school. Ontspan: THUIS is de basis van thuisonderwijs. Zorg dus voor een goede sfeer. Denk zelf - of liever samen - eens na over wat jullie huis een thuis maakt: Wat definieert ons als gezin? Wat voor tradities zijn voor ons belangrijk? Zijn we toe aan nieuwe tradities? Werk aan deze basis en de belangrijkste voorwaarde voor thuisonderwijs is gelegd. En als je dan soms het gevoel hebt dat er 'te weinig' wordt geleerd, dan weet je in ieder geval dat je ze een kostbaar geschenk hebt gegeven: thuis.



Tip #2 - Kleintjes eerst! (01-04-2020)

Oudere kinderen helpen met hun werk is heel lastig als jongere broertjes of zusjes steeds om aandacht vragen. Dit kun je voorkomen door eerst de tijd te nemen voor de kleinsten. Samen lezen is bij ons favoriet, maar een spelletje of iets anders samen doen kan natuurlijk ook. Na een half uurtje genieten van aandacht is de 'liefdestank' gevuld en kun je rustig(er) met oudere kinderen aan de slag, terwijl de kleintjes zichzelf vermaken. Ook zelf vind ik dit een heerlijk ontspannen manier om de dag te beginnen.



Tip #3 - Een schema is goed, een ritme beter (02-04-2020)

Een gedetailleerd schema met uitgewerkte tijden ziet er natuurlijk erg professioneel uit... maar dan begint de dag en kleine en grote onderbrekingen gooien roet in het eten. Iemand belt of komt langs; een kind voelt zich niet lekker of wiskunde lijkt vandaag veel moeilijker dan gisteren... Een ritme biedt dan uitkomst. In plaats van de dag in te delen in tijdsblokken, zie je de dag als een stroom van activiteiten die min of meer in dezelfde volgorde gebeuren. Onze ochtenden zien er bijvoorbeeld zo uit: ontbijt - voorlezen aan de kleintjes - wiskunde - talen - soms wetenschap - lunch. Met een ritme ben je de terreur van de klok kwijt (als je tenminste niet teveel wilt doen op een dagdeel). Een ritme geeft structuur, maar ook ruimte.



Tip #4 - Klusjes doen we samen! (03-04-2020)

Thuisonderwijs is veel (extra) werk voor de ouder(s). Dat is helemaal niet erg, want in het huishouden kan iedereen een steentje bijdragen: tieners kunnen prima koken of een jonger broertje of zusje naar bed brengen en zelfs een kleuter kan helpen de vaatwasser in te ruimen. Klusjes doen heeft niet alleen te maken met een eerlijke(r) verdeling van taken, maar geeft kinderen ook een besef van verantwoordelijkheid en mee mogen doen. Hebben ze geen zin? Een oud-collega hield zijn kinderen vroeger voor: 'Zonder zin kan het ook.' 😁 Maar vergeet vooral niet de kinderen te prijzen voor een keurig uitgevoerde taak, dat werkt beter dan discussie.
Complimenten doen groeien!



Tip #5 - Je hoeft geen expert te zijn (06-04-2020)

'Mam, wat is een gezegde?' of 'Pappa, hoe bereken je de inhoud van een prisma?' Breekt het zweet je al uit? Dat hoeft niet hoor! Een thuisonderwijzer hoeft geen expert te zijn. Bereidheid om (samen) oplossingen te vinden is genoeg. In het huidige informatietijdperk is het gelukkig niet moeilijk om informatie te vinden: websites en video's te over. Moeilijke vragen zijn een mooie gelegenheid samen iets te leren en/of je kind onderzoeksvaardigheden te leren. Na oefening zelf antwoorden zoeken in een boek of online vergroot de zelfredzaamheid en het zelfvertrouwen van je kind. De houding verandert van 'Geen flauw idee' naar 'Dat zoek ik op'! 🤓



Tip #6 - Maak gebruik van de concentratiepiek (07-04-2020)

Er is veel onderzoek gedaan naar het beste moment van de dag om te leren. Voor de meeste mensen is dat 's ochtends rond 10 uur. Die tijd is bij uitstek geschikt voor werk of studie waar veel concentratie voor is vereist. Ga na welk vak een uitdaging is voor je kind en laat hem of haar daar rond 10en voor gaan zitten. Komt de ochtend echt niet goed uit? Geen nood: ook 's avonds (voor tieners) en 's middags vanaf anderhalf uur na de maaltijd is er een concentratiepiek, maar wat minder hoog dan 's ochtends. Succes!


Tip #7 - Lezen, lezen en nog eens lezen (09-04-2020)

Lezen is basisvaardigheid nummer 1: het opent de deur naar informatie en maakt het mogelijk volwaardig mee te doen in de maatschappij. Al kennen we in Nederland nauwelijks analfabetisme, laaggeletterdheid komt helaas veel voor. Laaggeletterdheid is een handicap die je niet wenst voor je kind. Daarom: lees je kind voor, in ieder geval tot het zelf vloeiend lezen kan (of nog langer 😀). Door samen te genieten van boeken krijgt je kind de smaak van het lezen te pakken, krijgt het gevoel voor taal en bouw je aan zijn woordenschat. Ten tweede: laat beginnende lezers je dagelijks voorlezen - tot het vloeiend gaat. Wees niet verbaasd als dit lang duurt: een leeftijd van 10 jaar of ouder is geen uitzondering. Samen lezen is één van de beste investeringen die je kunt doen in de toekomst van je kind.



Tip #8 - Een gros genade (14-04-2020)

Een gros?! Wat is dat ook alweer? Een gros is een dozijn dozijnen ofwel 12 maal 12. Een grossier verkoopt grote hoeveelheden. Thuisonderwijzers moeten grossiers in genade zijn. Thuisonderwijs betekent dat je als gezin veel tijd met elkaar doorbrengt. Je deelt mooie momenten, maar ook elkaars chagrijn en frustratie. Wat is het dan belangrijk elkaar te blijven bemoedigen en woorden te spreken die opbouwen! Woorden die zeggen: je mag - opnieuw - fouten maken; lang doen over je werk; iets nog steeds niet snappen. Woorden die niet vergelijken met anderen. Genade zegt: je mag het iedere keer opnieuw proberen, want je bent zo innig geliefd.
Dit gebeurd er met je vaatwasser als er 'ietsiepietsie' teveel zeep in gedaan wordt


Tip #9 - Speel! (15-04-2020)

We leren niet alleen aan een bureau met een boek voor onze neus en een pen in de hand. Leren kent zoveel meer vormen! Een creatieve vorm van leren is het spel. Spelen kan binnen of buiten, samen of alleen, fysiek of mentaal (zelfs muzikaal!) Spelen is een goede onderbreking van het meer traditionele leren. Ook verbetert het de leerprestaties. Dus als je graag wilt dat je kind goed leert: laat hem spelen!



Tip #10 -Liefde voor leren (17-04-2020)

Er is ontzettend veel te leren! Natuurlijk ligt de nadruk in de beginjaren op lezen, schrijven en rekenen, maar die vaardigheden zijn daarna vooral stukken gereedschap voor verdere studie. Is de interesse eenmaal geprikkeld, dan gaat een wereld van leermogelijkheden open: een nieuw(e) hobby of spel, een online cursus, een vreemde taal... Er zijn mogelijkheden te over. Leren is voor jong en oud, biedt uitdaging en stimuleert. Dus: wat wil jij (je kind) leren vandaag?